س 322 - چرا اسلام ، بردگى بردگان را محدود به اسلام نكرد تا در نتيجه هربرده‌اى كه مسلمان شود آزاد گردد ؟ ج - جوابش اين است كه اين تحديد با سياست اسلام منافات داشت ، چون اسلام براى حفظ اساس دين و اداره جامعه دينى و بسط دادن تربيت دينى ، حتى به همين كفار محاربى كه منكوب عده و عدّه‌اش شده‌اند سياستهائى دارد كه اگر به صرف اسلام آوردن بردگان حكم به آزادى آنان مىكرد آن سياستها باطل مىشد ، زيرا بردگان كه همان دشمنان راه يافته به داخل كشور اسلاميند مىتوانستند به ظاهر اسلام آورده و به اين وسيله در داخل مملكت آزادانه عليه حكومت توطئه نموده و به‌طور خطرناكترى حمله كرده ، افراد و توانائى از دست رفته خود را به دست آورند ، و اين تنها اسلام نيست كه براى حفظ اساس دين چنين سياستى را اتخاذ نموده ، بلكه اين سنت جارى بين همه اقوام و ملل بوده است . « 1 » س 323 - چرا خردسالان دشمن برده گرفته مىشوند ؟ با اينكه نه شمشيرى بدست گرفته بودند و نه در معركه‌اى حاضر شده بودند ، بلكه تنها مردان و يا پدران آنان سر جنگ داشته‌اند ؟ ج - جوابش اين است كه خردسالان دشمن ، قربانيان پدران خويشند . از اين گذشته ، فراموش نشود كه اسلام درباره بردگان داراى حكم مخصوصى است كه در هيچ ملّتى نيست ، و آن اين است كه حكومت اسلامى قانونا حق دارد در صورتى كه مصلحت حال مجتمع اسلامى باشد اسراى جنگى را آزاد سازد ، و براى آزاد ساختن آنان اقدام نموده مجانا يا با دادن

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 6 ص 513 . [ با تلخيص ]